logo_bip logo_rci_2 logo_et  w b fb
Projekty międzynarodowe - Projekty realizowane - „Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość”
„Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość”

Od 2 października 2017 r. Świętokrzyskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach rozpoczęło realizację międzynarodowego projektu w ramach programu Erasmus+ „Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość” (TIKO). Głównym celem przedsięwzięcia jest przygotowanie nauczycieli konsultantów i specjalistów do pracy w zakresie edukacji wielokulturowej, antydyskryminacyjnej i integracyjnej.

 

Opis projektu

Pomysł na realizację takiej tematyki powstał na podstawie diagnozy potrzeb przeprowadzonej wśród dyrektorów szkół oraz nauczycieli, którzy coraz częściej mają w swoich placówkach uczniów z krajów odmiennych kulturowo i językowo. Dane zebrane w SIO wskazują również jednoznacznie na bardzo dynamiczny wzrost liczby uczniów, którzy nie znają lub słabo znają język polski – rok szkolny 2012/2013 to 280 uczniów, a rok szkolny 2016/2017 to już 1355 uczniów na terenie całej Polski. Dyrektorzy oraz nauczyciele chcą być przygotowani na przyjęcie dzieci cudzoziemskich i na rozwiązywanie ewentualnych problemów wynikających z różnic kulturowych i językowych.

Aby pracownicy dydaktyczni ŚCDN mogli wspierać dyrektorów i nauczycieli w zakresie edukacji międzykulturowej, muszą zdobyć wiedzę i poszerzyć swoje umiejętności dotyczące tego zagadnienia. Projekt przewiduje uczenie się od partnerów zagranicznych z dużym doświadczeniem w pracy
z uczniami cudzoziemskimi. Partnerzy projektu to ośrodek kształcenia zawodowego w Limassol (Cypr) oraz szkoła kształcenia zawodowego w Mons (Belgia).

W trakcie mobilności (job shadowing oraz szkolenie) uczestnicy projektu poznają metody pracy
w zakresie kształtowania wśród uczniów postaw tolerancji, otwartości i akceptacji innych kultur.

Rezultatem materialnym projektu będą scenariusze zajęć, propozycje ćwiczeń zamieszczone na stronie ŚCDN oraz opracowane formy doskonalenia (kursy, warsztaty) z zakresu tworzenia w szkole środowiska sprzyjającego szeroko rozumianej edukacji wielokulturowej, antydyskryminacyjnej
i integracyjnej.

Dane projektu
Program Erasmus+
Akcja: Mobilność kadry.
Sektor: Kształcenie i szkolenia zawodowe.
Czas trwania: 2.10.2017 r. – 30.09.2019 r. (24 miesiące).
Liczba uczestników projektu: 20 osób.

Partnerzy
1. Ośrodek szkoleniowy ShipCon – Cypr.
2. Szkoła kształcenia zawodowego iepscf – Belgia.

Aneta Bródka
koordynator projektu TIKO

Wizyty studyjne

Wizyta w ramach projektu TIKO
w Wydziale Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców



Uczestnicy międzynarodowego projektu „Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość” (TIKO) poznali pracę Oddziału ds. Cudzoziemców w Wydziale Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach.

W ramach wizyty studyjnej, która odbyła się 16 stycznia 2018 roku, nauczyciele konsultanci oraz specjaliści Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli spotkali się z panią Anną Niewadzi, kierownikiem Oddziału ds. Cudzoziemców, oraz Kingą Kaszą, inspektorem wojewódzkim tego Oddziału. Celem spotkania było m.in. poznanie przyczyn przyjazdu
i pobytu cudzoziemców w Polsce. Szczególnym zainteresowaniem uczestników wizyty cieszyły się sprawy związane z edukacją dzieci obcokrajowców w Polsce. Jak się okazało, po zalegalizowaniu ich pobytu, przysługują im takie same prawa, jak polskim uczniom.

Panie szczegółowo omówiły również najważniejsze zadania Oddziału ds. Cudzoziemców. Między innymi przedstawiły ciekawe dane statystyczne dotyczące cudzoziemców, których sprawami zajmowali się w minionym roku pracownicy Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego. Jak wynikało
z przygotowanej prezentacji, aż 70 procent tych spraw dotyczyło obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do nas w poszukiwaniu pracy. Ale formalności załatwiali również mieszkańcy Japonii, Indii, Chin czy Wietnamu. Najczęściej obcokrajowcy starali się o kartę pobytu (lub jej przedłużenie) oraz pozwolenie na pracę. W roku 2017 w województwie świętokrzyskim – w porównaniu do roku 2016 – przybyło ponad 1000 cudzoziemców z ważną kartą pobytu (takich osób było w minionym roku – 4007). Wzrosła też liczba studiujących cudzoziemców w kieleckich uczelniach. W tym roku akademickim wiedzę zdobywa 473 studentów spoza Polski. Rok wcześniej było ich 282.

Uczestnicy wizyty studyjnej dowiedzieli się również, że istnieje kilkanaście podstaw prawnych legalnego pobytu cudzoziemców w Polsce. Są to: ruch bezwizowy, wiza; zezwolenie na pobyt wydane przez wojewodę, wiza
i zezwolenie na pobyt wydane przez inne państwo obszaru Schengen; mały ruch graniczny (MRG); tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca (TZTC); status uchodźcy; ochrona czasowa; ochrona uzupełniająca, pobyt ze względów humanitarnych; pobyt tolerowany oraz stempel w paszporcie.

Wizyta w Ośrodku dla Cudzoziemców w Lininie w ramach projektu TIKO

W Polsce działa 11 ośrodków dla cudzoziemców. Największy z nich, w Lininie, odwiedzili konsultanci i specjaliści Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach – uczestnicy międzynarodowego projektu„Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość”.

Ośrodek powstał w 2004 roku na terenie dawnej jednostki wojskowej. Na początku 2018 roku w Lininie mieszkało 105 cudzoziemców, głównie pochodzących z Kaukazu, Ukrainy oraz Tadżykistanu. Ponad połowę mieszkańców stanowiły dzieci. Rodzice, często samotne matki, mogli posyłać najmłodsze dzieci na miejscu do przedszkola. Starsze uczyły się w polskich szkołach niedaleko ośrodka.

– Dzieci stanowią ponad połowę naszych podopiecznych. Tak jest w większości ośrodków w Polsce. Prowadzimy zajęcia językowe dla dzieci oraz dla dorosłych, często – ze względów kulturowych – oddzielne dla kobiet i mężczyzn. Nasz ośrodek jest otwarty i przeznaczony dla osób, które są w trakcie procedury uchodźczej oraz mają przyznaną pomoc socjalną, czyli pobyt i wyżywienie (zgodne z religią) w ośrodku oraz 70 złotych kieszonkowego miesięcznie. Zarówno dorośli, jak i dzieci mają zapewnioną opiekę medyczną, w tym specjalistyczną – tłumaczył uczestnikom projektu TIKO Mariusz Stańczyk, kierownik ośrodka w Lininie.

Zgodnie z definicjąuchodźcą jest każda „osoba, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej zmuszona była opuścić kraj pochodzenia oraz która z powodu tych obaw nie może lub nie chce korzystać z ochrony swojego kraju”.

Zazwyczaj po przekroczeniu polskiej granicy cudzoziemcy (bez prawa legalnego pobytu w Polsce) trafiają pod opiekę Straży Granicznej. Wystarczy, że poproszą o azyl, a wówczas rusza machina uchodźcza. Procedura – przyznania lub nie – statusu uchodźcy powinna trwać do sześciu miesięcy, ale czasami przeciąga się nawet o kilka lat.

Na początku azylanci przechodzą badanie epidemiologiczne i składają wniosek o przyznanie pomocy socjalnej na czas rozpatrywania wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Następnie, już z tymczasowym zaświadczeniem o pobycie w Polsce, rozsyłani są do 11 ośrodków dla cudzoziemców w Polsce. Placówki są otwarte, imigranci mogą je opuszczać w godzinach od 6 do 23. Mogą też przyjmować gości. W Lininie oprócz przedszkola działają sale językowe, modlitewne, sportowe oraz świetlica.

W pierwszym kwartale 2018 roku w Polsce przebywało 3 tys. 366 cudzoziemców czekających na decyzję o azylu. Połowa z nich mieszkała w ośrodkach, a pozostali wynajmowali mieszkania na własną rękę.

Dlaczego opuścili swoje kraje? Jak stwierdził kierownik Mariusz Stańczyk, każdy z cudzoziemców ma swój powód wyjazdu z ojczyzny. Często były to bardzo traumatyczne przeżycia, co najbardziej uwidoczniło się w zachowaniach najmłodszych dzieci.

Od lat pracownicy ośrodka kontaktują się z pobliskimi szkołami w sprawie nauki cudzoziemskich dzieci.

– Dzieci szybko się uczą języka polskiego, często bywają tłumaczami swoich rodziców przy załatwianiu jakiś spraw urzędowych. Jeśli rodzicom zależy na wykształceniu, to dzieci uczą się w polskiej szkole dobrze – zauważył Paweł Proszewski, pracownik socjalny, opiekun cudzoziemców w ośrodku w Lininie.

W ramach „zaprzyjaźniania” się z okolicznymi mieszkańcami w ośrodku w Lininie organizowane były tzw. otwarte dni, w czasie których podopieczni prezentowali polskim gościom swoją kulturę, tradycje czy kuchnię.

Mobilności

Job-shadowing konsultantów ŚCDN na Cyprze w ramach międzynarodowego projektu z programu Erasmus+ „Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość” (TIKO)

– Cypryjczycy są bardzo tolerancyjni wobec uchodźców – przemawia za tym nasza wyspiarska historia i położenie geograficzne. Nasi starożytni przodkowie też przybyli na Cypr. W czasach kolonialnych wielu Cypryjczyków migrowało do Wielkiej Brytanii. Kolejna fala cypryjskiej emigracji ruszyła po konflikcie grecko-tureckim z początku lat 70. i podziale wyspy na dwa państwa. Ta trudna historia nauczyła nas tolerancji wobec imigrantów. Cudzoziemiec, który uzyska status uchodźcy, ma identyczne prawa jak obywatel Cypru – mówi dr Efstratios Georgoudis, szef cypryjskiego ośrodka szkoleniowego ShipCon, który jest partnerem Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w realizacji międzynarodowego projektu z programu Erasmus+ „Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość” (TIKO).

W lutym 2018 roku pierwsza grupa uczestników projektu TIKO wyjechała na job-shadowing na Cypr. Głównym celem wizyty było poznanie cypryjskich organizacji oraz programów zajmujących się integracją uchodźców w społeczeństwie wielokulturowym oraz przygotowanie środowiska lokalnego na codzienne życie z imigrantami i uchodźcami. Według danych Eurostatu tylko w 2016 roku z wnioskiem o przyznanie statusu uchodźcy wystąpiło na Cyprze 2 tys. 840 osób, z czego blisko połowę z nich stanowili Syryjczycy, którzy masowo przybywali na Cypr łodziami.

W trakcie job-shadowingu konsultanci ŚCDNuczestniczyli m.in.wwarsztatach pt. „Integracja imigrantów i uchodźców w Europie poprzez edukację”. Odwiedzili też Cypryjski Czerwony Krzyż, Centrum Informacji dla Imigrantów w Limassol oraz stowarzyszenie KISA (w Nikozji), oferujące uchodźcom m.in. pomoc prawną oraz zajmujące się promowaniem pozytywnych zachowań wobec przybyszów zagrożonych wojną czy głodem.

– W trakcie wizyty zobaczyliśmy, jak wiele wysiłku w opiekę nad uchodźcami wkładają wolontariusze z różnych organizacji. Ich praca zaczyna się już w chwili, kiedy przepełnione łodzie z imigrantami dobijają do brzegu. Na początku najważniejsze jest nakarmienie, ogrzanie i ubranie uciekinierów, czyli zapewnienie im podstawowego schronienia i poczucia bezpieczeństwa, a następnie liczy się pomoc w odnalezieniu się w nowym życiu – w innym społeczeństwie, kulturze. Bardzo często wolontariusze zaznajamiają uchodźców z przysługującymi im prawami i obowiązkami, pomagają w załatwianiu spraw urzędowych. Ogromną rolę w procesie integracji odgrywa szkoła i nauczyciele. Bardzo istotna jest nauka języka, dzięki czemu dzieci szybciej odnajdują się w nowym miejscu. Ważne, aby dzieci uchodźców dostały wsparcie nie tylko językowe, ale także dodatkowe lekcje, które pomogą im w nadrobieniu straconego materiału. Dzięki temu będą uczyły się w klasie ze swoimi rówieśnikami. Doświadczenia zdobyte na Cyprze na pewno zaowocują w naszej pracy w Polsce – uważa Aneta Bródka, nauczyciel konsultant ŚCDN, koordynator projektu „Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość” (TIKO).

Dzięki pomocy i zaangażowaniu pracowników ośrodka szkoleniowego ShipCon udało się też wygospodarować czas na wycieczkę archeologiczną do ruin w Kourion oraz na słynną plażę, na której narodziła się Afrodyta. Przy okazji tego wyjazdu konsultanci ŚCDN przejechali przez Akrotiri – brytyjską suwerenną bazę wojskową, mającą formalnie status terytorium zamorskiego Wielkiej Brytanii. Stacjonuje tam 1300 brytyjskich żołnierzy.

Po zakończeniu projektu „Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość” (TIKO)konsultanci ŚCDN przekażą zdobyte na Cyprze doświadczenia świętokrzyskim nauczycielom.



Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość – jak to wygląda w Belgii?

W maju 2018 roku grupa konsultantów Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli wyjechała na job shadowing do Mons w Belgii, do szkoły partnera projektu „Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość” – IEPSCF Jemappes. Głównym celem wizyty było poznanie metod i technik pracy z migrantami w zakresie przygotowywania ich do życia w nowym kraju i społeczeństwie.

Podczas naszego pobytu zauważyliśmy, że Belgia jest krajem tolerancyjnym i otwartym na imigrantów z różnych stron świata: Afryki Północnej (Maroko), Afryki Środkowej (Kongo, Angola), krajów Azji (Syria, Afganistan, Kazachstan), Ameryki Południowej (Boliwia, Kolumbia), a także Europy (Bułgaria i Rumunia). Państwo zapewnia imigrantom pomoc socjalną i medyczną oraz możliwość nauki zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Głównym celem polityki imigracyjnej jest przygotowanie nowo przybyłych migrantów do pełnoprawnego uczestnictwa w życiu społecznym i gospodarczym Belgii. Wszyscy muszą nauczyć się języka francuskiego (Walonia) i flamandzkiego (Flandria), aby potem mogli zdobyć zawód i znaleźć pracę. Państwo pomaga uzyskać kwalifikacje zawodowe, ponieważ te, które migranci zdobyli w swoim ojczystym kraju, nie są honorowane w Belgii.

Najważniejszym punktem programu job shadowing były wizyty w szkołach. Rozmawiając z dyrektorami i nauczycielami, dowiedzieliśmy się, w jaki sposób placówki tworzą w szkole środowisko ułatwiające adaptację imigrantów do odmiennych warunków kulturowych, socjalnych czy gospodarczych.

W szkole w Uccle, podzieleni na trzy grupy, obserwowaliśmy zajęcia języka francuskiego, rozmawialiśmy z nauczycielami, analizowaliśmy materiały dydaktyczne przygotowywane dla uczestników kursu języka francuskiego. Zaskoczeniem było dla nas to, że grupy są bardzo zróżnicowane pod względem wieku i narodowości. Sprzyja to integracji między uczniami/ studentami oraz zmusza do ciągłego komunikowania się w języku francuskim. Tematyka zajęć obejmuje przede wszystkim proste sytuacje komunikacyjne, które każdy uczestnik może zastosować tuż po opuszczeniu budynku szkoły. Prowadzący zajęcia z niezwykłą starannością analizują indywidualne potrzeby uczestników kursu, przygotowują materiały, opracowują metody pracy.

Odwiedziliśmy szkoły w Morlanwelz, Tournai, Fleurus, które pracują w systemie DASPA, czyli w tak zwanych klasach pomostowych. Jest to specjalny program dla migrantów, w czasie którego uczniowie uczą się dwadzieścia godzin języka francuskiego w tygodniu w blokach sześciomiesięcznych. Maksymalny czas nauki wynosi osiemnaście miesięcy, ale w wyjątkowych przypadkach – gdy uczeń nadal potrzebuje wparcia – nauka może być kontynuowana. Decyzję o przeniesieniu ucznia na wyższy poziom zawsze podejmuje nauczyciel wraz z dyrektorem szkoły.

Różnorodność religii i kultur może powodować trudne sytuacje wychowawcze. Szkoły decydują o przyjmowaniu maksymalnie dziesięciu procent uczniów migrantów do jednej szkoły (aby wykluczyć szkoły „getta”) oraz rezygnują z jakichkolwiek symboli religijnych. Odnosi się to zarówno do budynku szkoły, jak i samych uczniów i nauczycieli (zakaz chodzenia w chustach, noszenia jarmułek, krzyży).
W praktyce sprawdza się to znakomicie, poprzedzone jest zawsze rozmowami z uczniami i ich rodzicami wyjaśniającymi im cel takiego działania.

Mottem przewodnim w każdej placówce był wzajemny szacunek wszystkich członków społeczności szkolnej.

Byliśmy również w Molenbeek, dzielnicy Brukseli, w której mieszkają głownie imigranci. Uczestniczyliśmy w zajęciach z najmłodszymi, obserwując pracę dzieci podczas zajęć i ich zachowanie na przerwie. W rozmowie z nauczycielką dowiedzieliśmy się, jak wyglądała jej droga zawodowa, aby przygotować się do pracy w takiej klasie, jak planuje swoje lekcje, na co szczególnie zwraca uwagę, analizowaliśmy materiały dydaktyczne, portfolio dzieci.

Wszyscy nauczyciele, z którymi rozmawialiśmy, podkreślali, że podjęcie decyzji o pracy w klasach dla imigrantów nie było proste, ale nigdy tego nie żałowali. Nauczyciel w takim wyjątkowym środowisku szkolnym jest nie tylko nauczycielem, ale przewodnikiem po nowym kraju, z inną kulturą, zwyczajami, odmienną kuchnią i tradycją. Czują się bardzo emocjonalnie związani ze swoimi wychowankami. Szczególną troską otaczają uczniów, którzy ze względu na wojnę w swoim kraju (Afganistan) nigdy nie chodzili do szkoły i choć mają szesnaście lat, nie potrafią pisać i czytać w swoim ojczystym języku.

Mieliśmy okazję zobaczyć Waterloo, podziwialiśmy uroki pięknego miasta Brugia, które z powodu obfitości kanałów w historycznej części miasta nazwane jest flamandzką Wenecją. Udało nam się również być na piaszczystej plaży Ostendy – miasta w północno-zachodniej Belgii, na wybrzeżu Morza Północnego.
 
Aneta Bródka
Bożena Majchrzyk

 


Szkolenie dotyczące uchodźców i imigrantów, czyli Cypr po raz drugi

Kolejna mobilność zaplanowana w ramach programu Erasmus+ (20–26 maja 2018 r.) w międzynarodowym projekcie „Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość” (TIKO)dostarczyła nauczycielom konsultantom Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli wielu cennych doświadczeń.

Sześcioosobowa grupa uczestniczyła w szkoleniu pn. „Integracja mniejszości, migrantów oraz dzieci uchodźców w europejskich szkołach i społeczności lokalnej” (Integrating minority, migrant and refugee at European schools and society). Wraz z polską reprezentacją w spotkaniach tematycznych wzięli udział przedstawicieli Portugalii, Niemiec, Włoch, Belgii, Słowenii, Bułgarii i Francji. Grupa liczyła dziewiętnaście osób. Organizatorem tej międzynarodowej wymiany myśli był partner w projekcie – cypryjski ośrodek szkoleniowy ShipCon, zaś osobą prowadzącą szkolenie oraz moderującą dyskusje był Michael Hughes – międzynarodowy trener posiadający szczególnie duże doświadczenie, m.in. w zakresie bezpiecznego funkcjonowania systemów informatycznych w sytuacjach kryzysowych.

Program szkolenia był bardzo ciekawy i dotyczył wielu aspektów związanych z problematyką uchodźców i imigrantów.

Pierwszy dzień poświęcono analizie szeroko pojętej komunikacji międzykulturowej, szczególnie w zakresie rozumienia obowiązujących w danym kraju zasad życia społecznego, obyczajowego, kulturalnego itp. Grupa uczyła się, jak przezwyciężać te bariery i jak rozumieć lepiej ludzi „wpisanych” w inny kontekst kulturowy.

Drugi dzień był bardzo ważny, ponieważ dotyczył problemu adaptacji uczniów z rodzin uchodźczych w nowych otoczeniu, zwłaszcza w środowisku szkolnym. Uczestnicy zapoznali się z przepisami prawnymi dotyczącymi wdrażania procedur określonych przez prawo UE w tej kwestii oraz mieli okazję wymienić doświadczenia, w jaki sposób prawa człowieka są respektowane w różnych krajach. Polityka dotycząca adaptacji uczniów i ich rodzin w szkołach oraz w lokalnej społeczności jest zróżnicowana i dobrze zaplanowana. Realizacja polityki włączającej nie przebiega bez trudności, które zwykle wynikają z różnic mentalnych i zaniedbań kulturowych. Możliwości dla imigrantów są jednak bardzo duże i wiele rodzin z nich korzysta.

Dzień trzeci wprowadził nas w ciekawe projekty wspomagające adaptację uchodźców. Ważnym przedsięwzięciem jest projekt dotyczący edukacji wczesnoszkolnej (EEP’s), który ma na celuwsparcie dzieci imigrantów i uchodźców w rozwoju poznawczym, językowym, społeczno-emocjonalnym i zdrowotnym. Z kolei projekt Early Childhood Programme uczy rodziców, jak być nauczycielem własnego dziecka, zaś działanie CARE „Great start in Life” umożliwiarówny start wszystkim nowo przybyłym dzieciom. Celem tych działań jest wyrównanie szans i możliwości rozwojowych dzieci i młodzieży, zgodnie z głównymi założeniami polityki UE określonymi w strategii „Europa 2020”. Oprócz programów dla dzieci uchodźców i imigrantów przeprowadzanych w szkołach wiele krajów organizuje działalność pozaszkolną, zwaną Supplementary Schooling. Tworzą ją letnie obozy, kluby sportowe, kluby młodzieżowe, spotkania biblioteczne, obozy harcerskie dla dziewcząt i inne. Pomysłodawcami tych działań są nauczyciele, pracownicy socjalni, instytucje religijne i charytatywne, wolontariusze i inne stowarzyszenia o charakterze społecznym. Organizacje te są otwarte dla wszystkich potrzebujących – przed i po zajęciach szkolnych, w godzinach wieczornych, w soboty i niedziele, w czasie szkolnych wakacji itp.

Uczestnicy opowiadali o projektach i działaniach realizowanych w swoich krajach. Oryginalny sposób integracji mniejszości narodowych przez sztukę, w wykonaniu Il Museo dei Bambini di nome w Rzymie, pokazała przedstawicielka Włoch, zaś realizację metody CLIL (Content and Language Integrated Learning)w Polsce, a szczególnie w naszym województwie, zaprezentowała nasza przedstawicielka – Izabela Krzak-Borkowska.

Czwarty dzień dostarczył niezwykle interesujących refleksji, ponieważ tematem wiodącym był język narodowy. Język jako medium odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu tożsamości każdego narodu. Uczestnicy dyskutowali o procesie akulturacji (naturalnym zjawisku zmian kulturowych), a także o konieczności przyswajania współczesnego lingua franca, jakim jest język angielski. Dbałość o narodowe języki w ramach współczesnych „wędrówek ludów” jest punktem uwagi i troski UE. Zaleca się, aby nauczyciele mieli wobec uczniów wysokie oczekiwania oraz stawiali wysokie wymagania, dając im równocześnie wsparcie emocjonalne. W takiej roli, według badań, najlepiej sprawdzają się nauczyciele pochodzący ze środowisk migracyjnych, o podobnych doświadczeniach i przeżyciach. Popularnym rozwiązaniem w przyswajaniu równocześnie dwóch języków są powszechnie stosowane książki dwujęzyczne.

Piąty dzień stanowił próbę diagnozy dotyczącej sytuacji migrantów i uchodźców w obecnej sytuacji w Europie. Mimo wielu pozytywnych działań firmowanych przez UE, regulowanych aktami prawnymi, antydyskryminacja jest wciąż żywa. Uczestnicy przypomnieli sobie fundamentalne ustawy regulujące prawa człowieka, szczególnie w zakresie szeroko pojętej dyskryminacji dotyczącej narodowości, pochodzenia, wyznania, orientacji seksualnej, niesprawności fizycznej i umysłowej, uprzedzeń etnicznych i innych. Proponowane przez UE zalecenia i rekomendacje oparte są na poszanowaniu i ochronie praw człowieka.

W czasie wizyty studyjnej nauczyciele konsultanci mogli również poznać urokliwe, piękne wybrzeże, zabytki i port w Limassol, powędrować po Górach Troodos, ukrywających bajkowe wodospady, zgłębić średniowieczne tajemnice wsi Omodos (klasztor pod wezwaniem św. Krzyża), a także poznać atmosferę stolicy Cypru – Nikozji, w jej greckiej i tureckiej odsłonie.

Bogactwo różnorodnych doświadczeń odzwierciedlało tytuł projektu, pogłębiło rozumienie takich wartości, jak: Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość.

Lidia Pasich


Job-shadowing na Cyprze

W dniach 19–23 listopada 2018 roku kolejna grupa nauczycieli konsultantów Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach, uczestników projektu TIKO, brała udział w job-shadowingu na Cyprze. Celem wizyty, podobnie jak w przypadku pierwszej grupy uczestników, było poznanie cypryjskich organizacji oraz programów zajmujących się integracją uchodźców w społeczeństwie wielokulturowym oraz przygotowanie środowiska lokalnego do codziennego życia z imigrantami i uchodźcami.

W trakcie job-shadowingu uczestnicy wizyty studyjnej brali udział m.in. w spotkaniu
z przedstawicielami cypryjskiego ośrodka szkoleniowego ShipCon, partnera projektu, podczas którego zaprezentowano sytuację imigrantów i uchodźców na Cyprze. Zwrócono uwagę na pochodzenie uchodźców oraz problemy związane z ich pobytem na Cyprze. Największą grupę imigrantów stanowią Syryjczycy (ponad 40%), ponadto spotyka się uchodźców z Pakistanu, Somalii, Indii, Iraku, Bangladeszu, Egiptu, Sri Lanki, Wietnamu, Kamerunu, Filipin.

Ważnym punktem programu było poznanie zasad działania Centrum Informacji dla Imigrantów w Limassol, które pomaga uchodźcom w codziennych sprawach, wspiera ich
w zaadaptowaniu się do nowej rzeczywistości, pomaga poznać prawo cypryjskie, znaleźć mieszkanie, szukać pracy, a także udziela porad w wielu sprawach związanych z ich pobytem na Cyprze.

Wizyty w szkołach cypryjskich pozwoliły na poznanie sytuacji dzieci imigrantów i uchodźców oraz zwrócenie uwagi na efektywne metody pracy z tymi dziećmi. Dyrektor szkoły podkreśliła, że dzieci imigrantów i uchodźców bardzo potrzebują akceptacji, zrozumienia, wzajemnego zaufania.

W pierwszej kolejności zadaniem nauczyciela jest upewnienie się, że podstawowe potrzeby dzieci są zaspokojone. Według dyrekcji i nauczycieli w szkołach największym problemem jest bariera językowa. Aby ją pokonać, organizowane są dodatkowe zajęcia po lekcjach, w szkole przygotowywane są różne wydarzenia integracyjne, m.in. festiwale, dni otwarte, do udziału w których zachęca się dzieci imigrantów i uchodźców. Ważnym obszarem działań integracyjnych są także realizowane wspólnie projekty. Sprawną komunikację z dziećmi imigrantów i uchodźców oraz ich rodzicami utrudnia brak w szkołach nauczycieli posługujących się językiem imigrantów czy uchodźców. I to jest kolejny problem, z którym boryka się większość szkół.

Uczestnicy wizyty studyjnej mieli możliwość przeprowadzenia wywiadów z dziećmi imigrantów, uczęszczającymi na zajęcia sportowe w klubie sportowym Lizard w Limassol. Uczniowie pochodzili z różnych części świata. Opowiadali historię swojego życia, zwracali uwagę na aspekty integracji ze społecznością lokalną. Podkreślali, że nauka języka angielskiego bardzo pomogła im w funkcjonowaniu w społeczeństwie cypryjskim i stanowiła ważny czynnik wspierający integrację w środowisku szkolnym.

Dzięki zaangażowaniu partnera projektu – ośrodka szkoleniowego Shipcon – i jego pracowników uczestnicy job-shadowingu zobaczyli antyczne miasto Kourion z przepięknym kompleksem archeologicznym oraz historyczne miasto Pafos ze słynnym zamkiem – bizantyjskim fortem, który miał chronić port, a z czasem stał się zamkiem, więzieniem, a nawet magazynem soli. Dziś budowla wpisana jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
 

Po zakończeniu projektu „Tolerancja-Integracja-Kultura-Otwartość” (TIKO) nauczyciele konsultanci Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach zdobyte na Cyprze doświadczenia wykorzystają w prowadzonych formach doskonalenia zawodowego.

 

Drugie szkolenie dotyczące uchodźców i imigrantów na Cyprze

W dniach 20–24 maja 2019 roku odbyła się kolejna mobilność zaplanowana w ramach programu Erasmus+ w międzynarodowym projekcie „Tolerancja–Integracja–Kultura–Otwartość” (TIKO).

Pięcioosobowa grupa składająca się z nauczycieli konsultantów oraz specjalisty Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli uczestniczyła w szkoleniu pn. „Integracja mniejszości, migrantów oraz dzieci uchodźców w europejskich szkołach i społeczności lokalnej” (Integrating minority, migrant and refugee at European schools and society). Poza przedstawicielami naszego kraju w spotkaniach tematycznych wzięli udział reprezentanci następujących krajów: Grecji, Niemiec, Islandii, Bułgarii, Szwecji i Norwegii. Grupa szkoleniowa liczyła dwadzieścia jeden osób. Organizatorem tego międzynarodowego projektu był partner – cypryjski ośrodek szkoleniowy ShipCon, zaś trenerem i moderatorem dyskusji był sprawdzony już wcześniej międzynarodowy trener, posiadający ogromne doświadczenie w pracy w środowisku zróżnicowanym pod względem kulturowym – Michael Hughes.

Program szkolenia był bardzo intensywny oraz interesujący, a dotyczył wielu aspektów związanych z edukacją wielokulturową, antydyskryminacyjną i integracyjną. Szkolenie bazowało na wymianie doświadczeń pomiędzy nauczycielami poszczególnych krajów w zakresie komunikacji z uczniami z rodzin migracyjnych. Poznaliśmy aktualną sytuację migrantów i uchodźców w Europie. Nie brakowało oczywiście dyskusji o obawach dotyczących migracji, które wiążą się przecież z możliwościami, ale równocześnie stanowią olbrzymie wyzwanie zarówno społeczne, kulturowe, jak i ekonomiczne, a dla nas nauczycieli – edukacyjne. Szczegółowej analizie porównawczej poddana została sytuacja migranta ekonomicznego, który pragnie poprawić standard swojego życia, z sytuacją uchodźcy, który ucieka z własnego kraju przed wojną lub prześladowaniem z powodu poglądów politycznych, rasy, wyznania, narodowości lub przynależności do określonej grupy społecznej. W tym aspekcie poruszona została kwestia konieczności udzielenia pomocy psychologicznej uczniom – uchodźcom oraz ich rodzicom, bardzo ważnej z uwagi na często traumatyczne przeżycia, które wpłynęły na podjęcie decyzji o opuszczeniu własnego kraju.

Kolejną ważną kwestią, która przeplatała się przez poszczególne dni naszego szkolenia był temat stereotypów oraz generalizacji, w które popadamy, nie znając sylwetki osób – migrantów oraz uchodźców, którzy pojawiają się w naszych szkołach. Bardziej doświadczeni w tym temacie partnerzy projektu zwracali naszą uwagę na aspekty, w jakich musimy poznać uchodźców. Różnice międzykulturowe, na które należy zwrócić uwagę dotyczą języka, który jest pierwszą, choć nie jedyną barierą w kontakcie. W tym zakresie poznaliśmy rozwiązania metodyczne nauki języka kraju, w którym uczeń przebywa. Zwrócić uwagę musimy również na religię, nawyki i obyczaje związane z jedzeniem i sposobem przygotowywania go, sposób ubierania, komunikację niewerbalną – różnice w porozumiewaniu się gestami oraz poprzez kontakt wzrokowy, rolę kobiety oraz mężczyzny w społeczeństwie, wartości oraz wiele więcej. Te elementy życia stanowić mogą bowiem później bazę do budowania interesujących projektów wspomagających adaptację uchodźców do nowego otoczenia. Poprzez organizację warsztatów kulinarnych, pikników czy festiwali odbywać się może integracja mniejszości narodowych. Pomocne w integracji okazują się również narzędzia TIK, w najprostszy sposób poprzez wykorzystanie mediów społecznościowych, które dzisiaj są nieodłącznym elementem życia, szczególnie młodzieży. We wszystkich tych kwestiach oprócz różnic musimy zwrócić uwagę również na to, co nas łączy. Podkreślano, że łatwiej oraz szybciej integracji podlegają imigranci, którzy należą do narodowości mniej odległej kulturowo. Emocjonującym momentem szkolenia była możliwość poznania bardzo osobistej historii jednej z kursantek, która przedstawiła własne doświadczenia – trudności i radości życia jako imigrantki.

Czas szkoleniowy był na tyle wyczerpujący i intensywny, że nauczyciele konsultanci pozostawali tylko w urokliwej miejscowości Limassol, oddając się regeneracji, podziwiając przepiękne widoki wybrzeża.

Ta różnorodność myśli, doświadczeń, opinii i sądów była wszechobecna podczas tego wyjazdu szkoleniowego i bardzo dobrze wpisywała się w założenia projektu Tolerancja–Integracja–Kultura–Otwartość.

Agnieszka Salwa
Tomasz Sokołowski




Przykłady metod pracy nauczycieli w klasach wielokulturowych w Belgii
 
Belgia jest krajem z bardzo wysokim wskaźnikiem ludności migrującej, w którym szkoła jako instytucja jest jedną z najbardziej narażonych na zagrożenia związane z globalnym mieszaniem się kultur. Taka sytuacja nakłada na osobę nauczyciela wielką odpowiedzialność, ale też poważne obciążenie, gdyż to nauczyciel, zanim nauczy młodego człowieka, w jaki sposób odnaleźć się w nowej, wielokulturowej rzeczywistości, musi najpierw sam otworzyć się na inność, poznać i zaakceptować różnorodność kulturową. Kompetencje metodyczne do pracy z dziećmi w Belgii, z różną bazą kulturową, nauczyciele rozwijają głównie przez zawiązywanie grup samopomocowych. Różnice kulturowe stają się źródłem inspiracji, wprowadzania nowych metod i form pracy z dzieckiem kulturowo „innym”.
Podczas wizyty w szkole Athénée royal Bara à Tournai mieliśmy okazję oglądać zajęcia dla dzieci i młodzieży obcej narodowości (głównie z Kolumbii, Czeczenii, Afganistanu, Macedonii, Konga, Boliwii). Uczniowie, którzy przybywają do Belgii jako migranci lub uchodźcy, stają przed problemem nieznajomości języka francuskiego, który obowiązuje w tej części Belgii. Głównym zadaniem nauczycieli jest przygotowanie swoich podopiecznych do takiej znajomości języka, aby mogli poradzić sobie w klasach belgijskich. Uczniowie ci przybywają z bardzo różnym poziomem zaawansowania językowego – od tych, co dopiero osiedlili się i nie znają języka francuskiego w ogóle, do takich, którzy komunikują się w sposób podstawowy. Przygotowanie językowe odbywa się w trzech grupach na różnym poziomie zaawansowania. To sam nauczyciel decyduje zarówno o tym, do jakiej grupy trafia nowo przybyły uczeń, jak i o tym, kiedy uczeń jest na tyle przygotowany, że poradzi sobie językowo w klasie belgijskiej. Uczniowie w takiej grupie mogą przebywać do kilkunastu miesięcy. Na zajęciach matematyki, geografii, historii, języka francuskiego zdobywają umiejętności językowe, wykorzystując też współpracę między sobą. Ci, którzy znają język francuski lepiej, pomagają tym mniej zaawansowanym, wykorzystują język angielski lub swój rodzimy język.

Nauczyciele nie mają gotowych rozwiązań metodycznych, bazują na materiałach, które przygotowują samodzielnie, kserują. Uczniowie nie mają podręczników, otrzymywane materiały wpinają w segregatory. Dużą trudnością dla nauczycieli jest fakt, że uczniowie ci cały czas rotują, wchodzą w system szkolny i przechodzą do klas belgijskich o każdej porze roku. Wymaga to dużej kultury organizacyjnej i zaangażowania zarówno ze strony nauczycieli, jak i uczniów. Nauczyciele nie mogą liczyć na pomoc rodziców, którzy bardzo często nie znają w ogóle języka francuskiego.

W czasie wizyty studyjnej w Belgii obserwowane były również zajęcia z języka francuskiego w szkole zawodowej I.E.P.S.C.F Uccle. Szkoła ta jest najbardziej znaną szkołą zawodową w Belgii dla dorosłych, specjalizującą się w nauczaniu języków obcych, włączając język francuski jako język obcy (dla migrantów). Nauczyciele języków obcych stosują liczne metody i techniki uczenia zarówno w nauczaniu języka obcego ogólnego, jak i specjalistycznego. W czasie naszego pobytu obserwowaliśmy lekcję języka angielskiego na poziomie podstawowym, podczas której uczący się odgrywali scenki. Uczniowie wstępnie odgrywali swoje role w parach lub trójkach, zamieniając się rolami – wszystkie pary w tym samym czasie („close pairs”). Potem przedstawiali efekty swojej pracy na forum. Podczas zajęć nauczyciel zwracał się do uczniów tylko w języku angielskim (uczący się pochodzili z kilku różnych krajów, np.: Boliwii, Kolumbii, Afganistanu, Konga itd.) Technika ta okazała się niezwykle efektywna dla grupy. Uczniowie wykonywali zadania zgodnie z kartami pracy, które wylosowali przed rozpoczęciem zadania. Nauczyciel przedstawiał swoje uwagi dotyczące słownictwa, użytych zwrotów grzecznościowych, form gramatycznych. W czasie zajęć panowała przyjazna atmosfera, która przyczyniła się do osiągnięcia sukcesu. W tej szkole uczniowie uczestniczą w zajęciach w ramach 20-godzinnych modułów. Warunkiem uczestnictwa w zajęciach na wyższym module jest pozytywna ocena z testu na zakończenie modułu poprzedzającego.

Praca z wielokulturową klasą, grupą stawia również bardzo duże wymagania w sferze wychowawczej, które są wyznaczane nie tyle zapisami programowymi i wytyczeniem kierunków pracy wychowawczej, ile wiedzą, sprawnością, umiejętnościami i postawami samych nauczycieli. Ich kulturowa wrażliwość i „otwartość” na „obcych” wyznaczają kierunek działań nie tylko w bezpośrednich kontaktach z „innymi” kulturowo uczniami, lecz także w zwykłej odpowiedzialności za kształtowanie postaw tolerancji i szacunku wobec „obcych”. Nauczyciele poświęcają swój prywatny czas, aby tworzyć więzi między podopiecznymi.

Tylko pozornie działania pedagogiczne nauczyciela wydają się proste i niewymagające szczególnych umiejętności. Tymczasem praca w wielokulturowym środowisku wymaga wiedzy, taktu pedagogicznego, empatii oraz przeświadczenia nauczyciela o jej celowości.
 
Małgorzata Grzegorczyk
Sławomir Sobocki

 

© Świętokrzyskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Czytaj więcej.

Akceptuję ciasteczka na tej stronie.

EU Cookie Directive Module Information